سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

6

تاريخ ايران ( فارسى )

لشكركشى و مبارزات طاهر ذو اليمينين و مرگ امين در تحت امريهء يك دربارى كه خواجه‌سرايان و بانوان در آن حكومت مىكردند معلوم است وضع سپاه رو به خرابى نهاده و كوششهاى امين در حملهء ببرادرش پيوسته بطور يكنواخت بىنتيجه بوده است . قشونى را كه او در آخر به منظور هجوم و حملهء بايران فرستاد بدون هيچ معارضى وارد خاك رى گرديد ، ولى در آنجا از يك سپاه كمترى زير فرمان طاهر شكست خورده و سردار آن را كه على نام داشت طاهر با دست چپ خود بقتل رسانيد . طاهر نسلا ايرانى و از تخمهء غلامى است كه براى تأمين آزادى خويش تحت تبعيت عشيرهء خزاعى درآمد و اينمرد سلسلهء طاهرى را تأسيس نمود كه در خراسان كارهاى بزرگ‌نمايانى كردند و امير حاليهء قائن مدعى است كه از نسل او مىباشد . بعد از فتح فوق طاهر بناى تعرض و حمله را نهاد و بكمك هرثمه از راه اهواز به طرف مركز خلافت پيش رفت و در تمام خط سيرش سپاهيان دشمن را يكى بعد از ديگرى شكست داده و همه را تارومار ساخت . امين يكى بواسطهء شورشى كه در شام برپا شده و به كلى او را مشوش ساخته بود و ديگر توطئه‌اى كه برعليه او به عمل آمد و در يك مورد كاميابى هم حاصل شده بود نتوانست پايدارى نمايد . طاهر واسط را به تصرف درآورده و از عربستان براى اربابش بيعت و قول وفادارى گرفت و براى امين كه خليفهء مغرب بود فقط بغداد باقى ماند ، تا بعد از يك محاربه‌اى كه يكسال طول كشيد به شهر يورش برده و آن را به تصرف درآورد و امين كه در ارك پناهنده بود تسليم شده و بدست سربازان خراسانى بقتل رسيد . آشوب در نيمهء غربى خلافت 198 - 201 هجرى ( 813 - 816 ) نزاع و جدال بين ايرانى و عرب دو نيمهء قلمرو خلافت بعد از قتل امين هم جريان داشت و آن تا مدتى باقى بوده است . طاهر بعد از اينهمه فتوحات بواسطهء يك حركت احمقانه يعنى موافقت و طرفدارى از حسن برادر فضل بن سهل وزير ايرانى از مقام بلند سردارى افتاد و اگرچه با اينحال حكومت شام و بين النهرين به او واگذار شد ، ولى چون طبعا افسرده بود و رغبت بكارى نمىكرد در رقه متوقف گرديد و حوادث جاريه را با ديدهء عبرت مىنگريست .